Noli Me Tangere: Pamilya at karangalan by Katherine Espina

 LINK: https://drive.google.com/file/d/1uxkQnrp9luN2kda0UsbJJesU3cngAVuX/view

"We should have learned to appreciate what we have before time makes us appreciate what we had"

 -Katherine T. Espina -

Pamilya at karangalan

Napakahalaga ng pamilya sa Noli Me Tángere. Matapos ang pagkamatay ng kanyang ama, dapat magpasya si Ibarra kung paano pinakamahusay na igalang ang kanyang pamana, na nagtatayo upang bumuo ng isang paaralan na nais ng kanyang ama. Kapag si Ibarra ay na-e-excommocelio, ang Kapitan Heneral ay nagtataguyod para sa kanya sa bahagi dahil hinahangaan niya ang hangarin ni Ibarra na igalang ang alaala ng kanyang ama. Ang sariling kasaysayan ng pamilya ni Ibarra ay malapit din na magkaugnay sa kasaysayan ng San Diego nang mas malawak. Bilang karagdagan, ang buhay ni María Clara ay nahuhubog din sa kanyang mga pagtatangka na igalang ang kanyang mga magulang, si Kapitan Tiago at ang kanyang yumaong ina. Halos ikasal siya sa isang lalaking hindi niya mahal dahil ayaw niyang magdulot ng hidwaan sa kanila, at sa huli ay pinagtaksilan niya si Ibarra dahil ayaw niyang mapahiya ang kanyang ina sa pamamagitan ng pagbubunyag ng relasyon ng kanyang ina kay Padre Dámaso, kung saan nalaman niyang siya ang produkto ng. Si Elías ay na-uudyok din sa kasaysayan ng kanyang pamilya. Lumalaki siyang mayaman, ngunit kapag siya ay nagsiwalat na anak ng isang mahirap ngunit banal na tao, siya ay napahiya at nawala ang lahat, at ang kanyang kapatid na babae ay pinatay sa lalong madaling panahon. Ang mga karanasang ito ay lubos na naimpluwensyahan ang desisyon ni Elías na maghimagsik laban sa rehimeng Espanya sa Pilipinas. 

Isyung Panlipunan 

Dapat natutunan natin ang pagpapahalaga ang kung anong mayroon tayo bago ang oras ay siyang mismo mag paunawa kung ano ang mayroon sa natin. Ang pagpapahalaga sa iba ay nangangahulugan ng pagtingin sa pagkakaiba bilang isang positibong bagay. Nangangahulugan ito ng pagsubok na maunawaan kung ano ang iniisip at nararamdaman ng iba, at alam na makakatulong ito sa iyo pati na rin sa kanila. Ngunit sa panahon ngayon, minsan na natin kinalimutan ang pagpapahalaga sa ating mga mahal sa buhay. Ang pagmamahal na makukuha at matutuhan sana mula sa bahay ay hindi na natin makakamit. Marami ang nagsimula ng pamilya ngunit hindi pa gumaling sa lahat ng kanilang mga dinaraanan. Kung kaya ang mga kabataan ay minsan na ring naapektohan. At kung minsan hindi sa bahay o sa kanilang pamilya nakita ang tunay na pagmamahal. Kung hindi sila maturoon mag mahal at maging miserable ang kanilang mga buhay para saan pa ang kanilang mga puso na tumitibok. 

Noli Me Tangere: Chapter 50

Ang nakalulungkot at nakakakilabot na kwento ni Elías ay nagpapakita muli kung anong paghihiwalay at pagkahiwalay mula sa lipunan ang madalas na humahantong sa Noli Me Tangere na paghihirap at kamatayan. Bukod dito, ang desisyon ng nakatatandang kapatid na maging isang tulisan ay naalala ang dating ideya na inilahad ni Elías na ang mapang-api na gobyerno ay madalas na ginagawang mga kriminal sa pamamagitan ng pagtrato sa kanila tulad nito. Ang mga akusasyong ito ay nagiging katuparan ng sarili na mga hula na humantong sa isang ikot ng sapilitang pagbabagsak at kriminalidad. Ang mayaman na pag-aaruga ni Elías ay mahalaga sapagkat nangangahulugan ito na hindi palaging namuhay ng nakahiwalay mula sa lipunang Pilipino. Sa katunayan, ang kanyang mayaman na pagkabata ay tila hindi gaanong naiiba mula kay Ibarra, isang katotohanan na makabuluhan sapagkat nagpapahiwatig na si Elías na nakaranas ng buhay sa magkabilang panig ng linya ng ekonomiya ay may kakayahang nauugnay kay Ibarra, na nangangahulugang mas may kakayahan pa siya paggabay sa batang pilantropo kaysa dati na naisip. 

Solution sa Isyung Panlipunan 

Ang pagpapahalaga sa mga ninuno ay kaugaliang likas sa mga Pilipino. Ang lahat ng kanilang mga karanasan ay nag - iiwan ng kakintalan at aral sa atin sa kasalukuyan na maaaring magpabuti o magpasama ng ating pagkatao. Sa kabanatang ito, ipinakita ni Elias kung gaano kahalaga para sa kanya ang kanyang mga ninuno. Ang kanyang nuno ay naakusahan ng pagsunog sa tanggapan na kanyang pinaglilingkuran. Dahil sa ito ay maralita at walang kakayahang magbayad ng abogado, siya ay nahatulan. Ito ay ipinaseo sa lansangan na nakagapos sa kabayo at pinapalo sa bawat panulukan ng daan. Ang malungkot na sinapit nito ay nakaapekto nang husto sa kabiyak nito na buntis. Nang manganak ito ay namatay ang bata at dahil hindi nito matanggap ang nangyari, nagpatiwakal ito. Hindi pa dito natapos ang pasakit na sinapit ng angkan ni Elias. Ang kanyang kapatid na babae ay natagpuang patay sa may baybayin ng Calamba matapos na mabalitaan nito na ang kanyang kasintahan ay ikakasal na sa iba. Nabatid ni Ibarra na ang mga kapighatiang naranasan ng mga nuno ni Elias ay dulot ng kanyang nuno kaya pinayuhan niya si Elias na limutin na siya at wag na muli pang batiin sa oras na sila ay magkita.