Noli Me Tangere: Pamilya at karangalan by Katherine Espina

 LINK: https://drive.google.com/file/d/1uxkQnrp9luN2kda0UsbJJesU3cngAVuX/view

"We should have learned to appreciate what we have before time makes us appreciate what we had"

 -Katherine T. Espina -

Pamilya at karangalan

Napakahalaga ng pamilya sa Noli Me Tángere. Matapos ang pagkamatay ng kanyang ama, dapat magpasya si Ibarra kung paano pinakamahusay na igalang ang kanyang pamana, na nagtatayo upang bumuo ng isang paaralan na nais ng kanyang ama. Kapag si Ibarra ay na-e-excommocelio, ang Kapitan Heneral ay nagtataguyod para sa kanya sa bahagi dahil hinahangaan niya ang hangarin ni Ibarra na igalang ang alaala ng kanyang ama. Ang sariling kasaysayan ng pamilya ni Ibarra ay malapit din na magkaugnay sa kasaysayan ng San Diego nang mas malawak. Bilang karagdagan, ang buhay ni María Clara ay nahuhubog din sa kanyang mga pagtatangka na igalang ang kanyang mga magulang, si Kapitan Tiago at ang kanyang yumaong ina. Halos ikasal siya sa isang lalaking hindi niya mahal dahil ayaw niyang magdulot ng hidwaan sa kanila, at sa huli ay pinagtaksilan niya si Ibarra dahil ayaw niyang mapahiya ang kanyang ina sa pamamagitan ng pagbubunyag ng relasyon ng kanyang ina kay Padre Dámaso, kung saan nalaman niyang siya ang produkto ng. Si Elías ay na-uudyok din sa kasaysayan ng kanyang pamilya. Lumalaki siyang mayaman, ngunit kapag siya ay nagsiwalat na anak ng isang mahirap ngunit banal na tao, siya ay napahiya at nawala ang lahat, at ang kanyang kapatid na babae ay pinatay sa lalong madaling panahon. Ang mga karanasang ito ay lubos na naimpluwensyahan ang desisyon ni Elías na maghimagsik laban sa rehimeng Espanya sa Pilipinas. 

Isyung Panlipunan 

Dapat natutunan natin ang pagpapahalaga ang kung anong mayroon tayo bago ang oras ay siyang mismo mag paunawa kung ano ang mayroon sa natin. Ang pagpapahalaga sa iba ay nangangahulugan ng pagtingin sa pagkakaiba bilang isang positibong bagay. Nangangahulugan ito ng pagsubok na maunawaan kung ano ang iniisip at nararamdaman ng iba, at alam na makakatulong ito sa iyo pati na rin sa kanila. Ngunit sa panahon ngayon, minsan na natin kinalimutan ang pagpapahalaga sa ating mga mahal sa buhay. Ang pagmamahal na makukuha at matutuhan sana mula sa bahay ay hindi na natin makakamit. Marami ang nagsimula ng pamilya ngunit hindi pa gumaling sa lahat ng kanilang mga dinaraanan. Kung kaya ang mga kabataan ay minsan na ring naapektohan. At kung minsan hindi sa bahay o sa kanilang pamilya nakita ang tunay na pagmamahal. Kung hindi sila maturoon mag mahal at maging miserable ang kanilang mga buhay para saan pa ang kanilang mga puso na tumitibok. 

Noli Me Tangere: Chapter 50

Ang nakalulungkot at nakakakilabot na kwento ni Elías ay nagpapakita muli kung anong paghihiwalay at pagkahiwalay mula sa lipunan ang madalas na humahantong sa Noli Me Tangere na paghihirap at kamatayan. Bukod dito, ang desisyon ng nakatatandang kapatid na maging isang tulisan ay naalala ang dating ideya na inilahad ni Elías na ang mapang-api na gobyerno ay madalas na ginagawang mga kriminal sa pamamagitan ng pagtrato sa kanila tulad nito. Ang mga akusasyong ito ay nagiging katuparan ng sarili na mga hula na humantong sa isang ikot ng sapilitang pagbabagsak at kriminalidad. Ang mayaman na pag-aaruga ni Elías ay mahalaga sapagkat nangangahulugan ito na hindi palaging namuhay ng nakahiwalay mula sa lipunang Pilipino. Sa katunayan, ang kanyang mayaman na pagkabata ay tila hindi gaanong naiiba mula kay Ibarra, isang katotohanan na makabuluhan sapagkat nagpapahiwatig na si Elías na nakaranas ng buhay sa magkabilang panig ng linya ng ekonomiya ay may kakayahang nauugnay kay Ibarra, na nangangahulugang mas may kakayahan pa siya paggabay sa batang pilantropo kaysa dati na naisip. 

Solution sa Isyung Panlipunan 

Ang pagpapahalaga sa mga ninuno ay kaugaliang likas sa mga Pilipino. Ang lahat ng kanilang mga karanasan ay nag - iiwan ng kakintalan at aral sa atin sa kasalukuyan na maaaring magpabuti o magpasama ng ating pagkatao. Sa kabanatang ito, ipinakita ni Elias kung gaano kahalaga para sa kanya ang kanyang mga ninuno. Ang kanyang nuno ay naakusahan ng pagsunog sa tanggapan na kanyang pinaglilingkuran. Dahil sa ito ay maralita at walang kakayahang magbayad ng abogado, siya ay nahatulan. Ito ay ipinaseo sa lansangan na nakagapos sa kabayo at pinapalo sa bawat panulukan ng daan. Ang malungkot na sinapit nito ay nakaapekto nang husto sa kabiyak nito na buntis. Nang manganak ito ay namatay ang bata at dahil hindi nito matanggap ang nangyari, nagpatiwakal ito. Hindi pa dito natapos ang pasakit na sinapit ng angkan ni Elias. Ang kanyang kapatid na babae ay natagpuang patay sa may baybayin ng Calamba matapos na mabalitaan nito na ang kanyang kasintahan ay ikakasal na sa iba. Nabatid ni Ibarra na ang mga kapighatiang naranasan ng mga nuno ni Elias ay dulot ng kanyang nuno kaya pinayuhan niya si Elias na limutin na siya at wag na muli pang batiin sa oras na sila ay magkita.

Product Task in Filipino 10 by Katherine Espina

 

Ang world cup sa Africa

Ang pagmamalaki ng Africa ay sumabog sa maraming mga nagawa at nanalo sa pinakatanyag na laro sa mundo na football.

Kahit na ang isang bansa sa Africa, ang Algeria ay inaangkin ang pinakamataas na premyo sa football ng Africa sa pangalawang pagkakataon sa kanilang kasaysayan.

Ang football ay maaaring maging isang kapanapanabik na laro, ngunit bahagi ng katanyagan nito sa Africa ay isang resulta ng kakayahang pagkarating. Mapupuntahan ang football dahil maaari itong malaro sa halos kahit saan sa Africa, at ng halos anumang malusog na kabataan. Simula higit sa 50 taon na ang nakalilipas ang mga football club ay nagsimulang mabuo sa maraming mga lunsod sa Africa.

Mula Hilaga hanggang Timog, Silangan hanggang Kanlurang Africa, ang football ay, walang alinlangan, ang pinakatanyag at paboritong isport ng Africa. Ang football ay isang hindi kapani-paniwalang kapana-panabik na laro na may mga pinagmulan na sumusubaybay noong dekada 1800 nang ipakilala ng kolonyalistang British, French at Portuguese ang isport sa Africa.

        

 

WAKA WAKA NI SHAKIRA - Ito ay inilabas noong 7 Mayo 2010 ng Epic Records bilang opisyal na kanta ng 2010 FIFA World Cup, na ginanap sa South Africa. Nakasulat, binubuo, at ginawa nina Shakira at John Hill, "Waka Waka (This Time for Africa)" ay isang kanta na ang lyrics ay hinihikayat ang isa na hangarin ang kanilang mga layunin tulad ng isang sundalo sa larangan. 

Ang Waka waka ay isang slang parirala mula sa Cameroon na nangangahulugang "gawin ito," at mga sangkap na batay sa Shakira ng awit sa pagmamartsa na umusbong mula sa isang '80s na kanta ng Camaroon band na Golden Sounds. Bahagi ito ng impluwensya ng Africa at Carribean na sinubukan ni Shakira na ipasok sa kanta.

LINK ------> https://youtu.be/ebl1JzlnRZg

ANG IBONG NAKAHAWLA NI MAYA ANGELOU

 

Ang Ibong Nakahawla 

Tula ni Maya Angelou

Isang ibon ang umigpaw
sa likod ng hangin
at nagpalutang pababa sa may ilog
hanggang sa magwakas ang agos
at nag tawtaw ng kanyang mga pakpak
sa kahel na silahis ng araw
at nangahas angkinin ang langit.

Ngunit ang isang ibong nanlilisik 

sa kanyang makitid na hawla

ay bihirang makasilip

sa mga rehas ng kanyang pagngingitngit

mga paa'y tinalian

kaya't siya'y nagbuka ng tuka upang makaawit.

Ang ibong nakahawla'y umaawit

nang may kasindak-sindak na tinig

ng tungkol sa di-batid na mga bagay

ngunit minimithi ang kapayapaan

at ang kanyang himig ay naririnig 

sa malayong burol

sapagkat ang ibong nakahawla'y

umaawit ng kalayaan.

Ang malayang ibon namay nag-iisip ng ibang simoy

ng hanging malamyos sa mga punong

nagbubuntonghininga

ng matatabang uod na naghihintay sa damuhang

sinisinagan ng umaga

at ang langit ay itinuturing na kanyang sarili.

Ngunit ang isang ibong nakahawla'y nakatayo sa 

puntod ng mga pangarap

anino niya'y sumisigaw sa tili ng isang bangungot

mga pakpak niya'y pinutulan at mga paa'y tinalian

kaya't siya'y nagbuka ng tuka upang makaawit.

Ang ibong nakahawla'y umaawit

nang may kasindak-sindak na tinig

ng tungkol sa di-batid na mga bagay

ngunit minimithi ang kapayapaan at ang kaniyang 

himig ay naririnig sa malayong burol

sapagkat ang ibong nakahawla'y

umaawit ng kalayaan.

Walang katapusang pang aabuso ng mga makapangyarihan sa lipunan by Katherine Espina

Ang nobelang Noli Me Tangere na sinulat ni Jose Rizal ay naglalahad ng mga pang-aabuso ng mga prayle sa mga Pilipino at mga katiwalian sa pamahalaan ng Kastila. Layunin nito ay mamulat tayong mga Pilipino sa mga maling pamamalakad at pamumuno ng mga kastila sa ating bansa.

Ngunit kahit naman magpasahanggang ngayon ay ginagawa parin ito ng ilang naka pwesto sa pamahalaan,ang pang-aabuso sa katungkulan ng mga naka pwesto sa pamahalaan, ginagamit nila ang kanilang katungkulan para mapangurakot at makapanglamang sa kapwa. Sobra ang ginagawa ng pang aabuso ng mga katungkulan noon at sinamantala na sila ay makapangyarihan. Ayaw matuto ng mga kastila ang mga Pilipino nuon, tinatawag pa silang mangmang gaya ng paglalarawan ni Padre Damaso sa nobela ng mga pilipino. Ayaw nila itong matuto sapagkat natatakot silang malamangan na maging kadahilan ng katapusan ng kanilang paghari-harian. 

Dahil sa hindi maayos na pamamalakad sa Sistema ng Edukasyon, may mga kabataan gaya nila Crispin at Basilio sa nobelang Noli Me Tangere na imbis mabigyan ng karapatan na matuto ay naghahanap buhay nalang ang mga ito. Sila ay maagang naghihirap at sinasaklaw rito ang hindi pagpapahalaga ng mga karapatan ng mga kabataan. Ito ay inabuso kadahilan ng pagkakamatay ni Crispin. Sa kabilang dako, ang mga mag-aaral ni Nol Juan ay sinasaktan upang madaling matuto ng mga bagay na hindi nila naiintindihan. Natakot ang mga bata at ayaw na nilang matuto dahil sa pinag-uutos ni Padre Damaso sa pagpalo nito at paghihirap nito.

Ang paghihirap ni Sisa sa nobelang Noli Me Tangere ay sinasaklaw ng kanyang karakter ang mga usapin ng kasarian, uri, at katayuan sa lipunan. Si Sisa na siyang tinanggalan ng karapatan, inalipusta, at pinagsamantalaan. Sobra ang pag-aabuso sa mga kababaihan at mahihirap, pang aabusong sekswal ay nararanasan din noon ng mga kababaihan sa mga pari. Isa sa mga biktima nito ay si Donya Pia Alba at di man lang nila nakakamtan ang hustisya. Bilang babae, tinitingnan si Sisa na mahina ng kanyang asawa kaya’t siya ay minamaltrato at sinasaktan nito. Ibinenta ang kanyang mga alahas upang matustusan ang bisyo nito sa pagsasabong at nakatikim pa ito ng dahas sa mga kamay nito. Nasa balikat ni Sisa ang lahat ng responsabilidad bilang magulang. Siya lamang ang kumalinga sa kanilang mga anak. 

Sa katayuan may mga tao gaya ni Sisa ay inaabuso, siya ay pinagtatawanan at hinahusgaan ng mga tao. Nawala sa kanyang piling ang kanyang mga anak na naging sanhi ng pagiging baliw niya. Ang kalagayan ni Sisa ay nagbunga ng pang-aabuso sa kanya. Naging palaboy-laboy siya sa kahahanap sa kaniyang isang anak. Si Sisa ay pinagkaitan ng karapatan na ipagtanggol ang kaniyang anak laban sa maling paratang.

At ang kahu-hulian ay ang mga paglabag sa mga karapatan, dahil sa palapit na pista sa San Diego sa nobelang Noli Me Tangere, nagkaroon ng pulong pulo sa lahat ng mga lider ng bayan. Sila ay naghain ng kung ano mas karapat dapat sa pista pero sa huli, ang gusto ng kuro ang masusunod. Dismaya ang lahat dahil meron na sana silang napagtantuan na plano ngunit wala silang magawa kundi sundin ang inutos ng kuro. Nilalabag nila ang karapatan ng mga tao noon, walang kalayaang magpahayag ng kanilang mga nasasaloob, sapagkat kung ikaw ay nagpahayag ng iyong nais ipapalagay nila na ikaw ay kumakalaban sa kanilang pamahalaan at ikaw ay parurusahan.